Het ontbinden van een overeenkomst

Stel, je hebt een bananenbedrijf. Je koopt bananen in van een leverancier uit Ecuador en verkoopt ze door aan handelaren. Die handelaren verkopen de bananen weer aan retailers. Je spreekt met je leverancier af dat de bananen worden geleverd op 1 oktober 2019, maar dat gebeurt niet.

De handelaren waarmee je handelt willen de bananen niet meer en betalen jou dus ook niet. Wat is nu je positie ten opzichte van je leverancier? Moet je de bananen alsnog afnemen wanneer ze worden geleverd? Of kun je tegen je leverancier zeggen dat je de bananen niet meer wil hebben? In dit artikel wordt dit uitgelegd. Daarbij wordt er van uitgegaan dat er geen nadere voorwaarden zijn afgesproken.

Wat zegt de wet?

De juridische vraag is of je de overeenkomst met je leverancier kunt ontbinden. Op basis van artikel 6:265 van het Burgerlijk Wetboek (BW) kun je de overeenkomst geheel of gedeeltelijk ontbinden wegens de tekortkoming van de leverancier, behalve als de tekortkoming gezien zijn bijzondere aard of geringe betekenis de ontbinding niet rechtvaardigt. Dat is fijn zou je denken, maar uit het artikel blijkt ook dat als de nakoming niet blijvend of tijdelijk onmogelijk is, de bevoegdheid tot ontbinden van de overeenkomst pas ontstaat als de leverancier in verzuim is. Van blijvende of tijdelijke onmogelijkheid om alsnog te kunnen presteren is in de praktijk niet snel sprake. Dus er moet sprake zijn van verzuim, maar wat is dat?

Verzuim

De wet stelt dat er sprake is van verzuim als:

• De beloofde prestatie opeisbaar is en niet wordt geleverd;

• Je de leverancier schriftelijk in gebreke hebt gesteld met het verzoek binnen een redelijke termijn alsnog te voldoen;

• De leverancier binnen die termijn niet voldoet. Kort gezegd: de leverancier moet in de gelegenheid worden gesteld om zijn fout te herstellen.

Hierop geldt wel een aantal uitzonderingen, namelijk:

• Blijkt (bewijsbaar) dat de ingebrekestelling door de houding van de leverancier nutteloos zal zijn? Dan treedt het verzuim in nadat je schriftelijk hebt gemeld dat je de leverancier aansprakelijk stelt;

• Geeft de leverancier aan dat hij niet zal voldoen? Dan treedt het verzuim direct in;

• Verstrijkt een voor voldoening bepaalde termijn zonder dat er wordt voldaan? Dan is een schriftelijke ingebrekestelling of aansprakelijkheidstelling niet nodig, behalve als blijkt dat de termijn geen zogenaamde fatale termijn was.

De bananen: is er sprake van een fatale termijn?

Stel, de leverancier doet er alles aan om de bananen alsnog bij jou te krijgen. Was de oorspronkelijk overeengekomen leveringsdatum dan een fatale termijn, zodat je direct de overeenkomst kunt ontbinden? Of moet je eerst nog een ingebrekestelling sturen?

Uit een uitspraak van het Hof Amsterdam blijkt dat slechts het noemen van een datum voor levering niet voldoende is om te kunnen spreken van een fatale termijn. Dit terwijl de schuldeiser in die zaak vooraf tegen de schuldenaar had gezegd dat levering na de afgesproken datum niet meer bespreekbaar was.

De overeengekomen leveringsdatum was dus geen fatale termijn. Als je geen ingebrekestelling stuurt, zal je de bananen gewoon moeten accepteren en betalen op het moment van levering. Dacht je dat je de overeenkomst had ontbonden doordat je had aangegeven dat je de bananen niet meer wilde? Helaas werkt het niet zo. De leverancier was immers niet in verzuim.

Fatale termijn zonder verzuim

Van een fatale termijn is overigens wel sprake als de leverancier had moeten begrijpen dat wanneer er niet op de overeengekomen datum wordt geleverd, je niets meer hebt aan de levering. Voorbeelden hiervan zijn:

• Een bruidsjurk die één dag na de bruiloft wordt geleverd;

• Een Sinterklaas kostuum dat geleverd wordt op 7 december;

• Kalkoenen voor kerst die geleverd worden op 27 december.

In een dergelijk geval kun je direct ontbinden. Een mailtje of brief waarin je zegt dat je de levering niet meer wenst en dus de overeenkomst ontbindt is dan voldoende. Worden de kalkoenen op 27 december alsnog bij je voor de deur gezet? Dan kun je eisen dat ze direct worden opgehaald door de leverancier, zonder dat je hiertoe schadeplichtig bent.

Tijdelijke of blijvende onmogelijkheid

Als het gaat om een prestatie die ondeugdelijk en te herstellen is, zegt de rechtspraak dat er altijd een ingebrekestelling nodig is. Zijn er bijvoorbeeld rotte bannen geleverd en kan de leverancier binnen een redelijke termijn goede bananen leveren? Dan is er na de levering van de rotte bananen een ingebrekestelling nodig om de overeenkomst te kunnen ontbinden. Kortom, je doet er goed aan in zo’n geval zo snel mogelijk een ingebrekestelling met daarin een termijn voor nakoming te sturen.

Gevolgschade

Doordat de bananen niet tijdig geleverd zijn, kun je met zogenaamde gevolgschade te maken krijgen. In de praktijk wordt aangenomen dat voor gevolgschade geen ingebrekestelling nodig is op het moment dat er sprake is van een blijvende onmogelijkheid. Stel dat de bananenplantage is platgebrand, dan is levering blijvend onmogelijk en is er dus geen ingebrekestelling nodig voor de gevolgschade.

Voor het ontbinden van de koopovereenkomst van de bananen is de ingebrekestelling echter wel nodig. Het kan dus zo zijn dat er tijdig nieuwe bananen worden geleverd die moeten worden betaald, maar dat je wel een schadevordering hebt op de leverancier voor het mislopen van de order.

Conclusie

Het op de juiste manier ontbinden van een overeenkomst kan een heel geregel zijn. Als het om grote belangen gaat is het dus verstandig om de zaak voor te leggen aan een jurist. Heb je hier vragen over? Of wil je advies in een concrete zaak? Neem dan contact met ons op! Wij helpen je graag verder.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *