Redelijkheid en billijkheid, wat is dat?

De wet is geschreven voor iedereen: jong en oud, man en vrouw. In beginsel geldt de wet ook voor iedere situatie, zonder uitzonderingen. Althans, geen uitzonderingen dan voor een bepaalde situatie zijn opgenomen. Maar wat als dit systeem niet eerlijk uitpakt? Daar heeft onze wetgever iets op bedacht: redelijkheid en billijkheid. Bepaalde gevallen leiden volgens wettelijke bepaling namelijk tot een uitkomst die niet eerlijk is, niet in overeenstemming met de redelijkheid en billijkheid. Wat dit inhoudt en hoe het wordt toegepast wordt in deze blogpost beschreven.

Algemeen

Laten we maar met de deur in huis vallen: wat redelijkheid en billijkheid precies zijn, is niet aan te geven. Dit ligt immers aan de omstandigheden van dat ene specifieke geval. Wat in de ene zaak wel als redelijk en billijk wordt gezien, kan in de andere zaak juist niet redelijk en billijk zijn. De context is dus van zeer groot belang.

Overeenkomsten

Indien twee partijen een overeenkomst sluiten, kan niet van hen worden verwacht dat zij alle mogelijke omstandigheden en gebeurtenissen opnemen in de overeenkomst. Dit zou onbegonnen werk zijn. Overeenkomsten worden daarom aangevuld door zowel het geschreven recht als het ongeschreven recht. Redelijkheid en billijkheid zijn voorbeelden van dat ongeschreven recht.

De redelijkheid en billijkheid zijn van belang bij allerlei verbintenissen zoals overeenkomsten, de onrechtmatige daad en bijvoorbeeld de verhouding tussen organen binnen een rechtspersoon. In het arbeidsrecht is een soortgelijk figuur opgenomen: goed werkgever- en werknemerschap.

Het gebruik

Redelijkheid en billijkheid kunnen worden ingeroepen op twee verschillende manieren: de aanvullende werking van de redelijkheid en billijkheid en de beperkende werking van redelijkheid en billijkheid.

De aanvullende werking houdt in, dat er extra regels gecreëerd worden die de bestaande regels aanvullen in allerlei gevallen. De beperkende werking houdt in, dat redelijkheid en billijkheid bepaalde afspraken buiten toepassing stellen. Partijen kunnen dus iets hebben afgesproken, dat buiten toepassing wordt gesteld doordat de ene partij een beroep doet op de aanvullende werking van redelijkheid en billijkheid.

De beperkende werking kan in bepaalde gevallen zelfs dwingend recht (wetsartikelen waarvan men niet mag afwijken) buiten toepassing stellen. De beperkende werking vinden we bijvoorbeeld terug in het geval van een exoneratiebeding (het uitsluiten van aansprakelijkheid), dat in sommige gevallen buiten toepassing kan worden verklaard.

Conclusie

De redelijkheid en billijkheid zorgen ervoor partijen zich niet vast kunnen klemmen aan bijvoorbeeld een overeenkomst, maar dat zij onredelijke situaties kunnen voorkomen. Aangezien de redelijkheid en billijkheid geen vaste inhoud heeft, dient men goed te kijken naar de context. Indien er een conflict ontstaat omtrent redelijkheid en billijkheid, doet u er goed aan om contact met ons op te nemen. Wij kunnen namelijk kijken of de ontstane situatie voor u onredelijk of onbillijk is.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *